Erkeklerde görülen kısırlığın son yıllarda artış gösterdiğini söyleyen Doç. Dr. Karaman, bunun sebebini değişen yaşam tarzı ve tüketilen hormonlu gıdalarla açıklıyor. Karaman'a göre çocukken geçirilen bazı hastalıklar da kısırlıkta etkili.

Son yıllarda, erkek kaynaklı kısırlıkta önemli bir artış görüldüğünü söyleyen Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Klinik Şefi Doç. Dr. M. İhsan Karaman, yapılan araştırmaların, genel populasyonda, erkek sperm sayı ve kalitesinin giderek azaldığını ortaya koyduğunu söylüyor. Bunda, yaşam tarzı ve çevresel etkenlerin yanında gıdalar yoluyla alınan kimyasal toksin ve benzeri zararlı maddelerin etkisi de var. Doç. Dr. Karaman, erkeklerde ortaya çıkan kısırlığın sebeplerini ve tedavi yollarını anlattı.

Erkeklerde kısırlıkta artış söz konusu mu? Etkili olan unsurlar neler?

Erkek kaynaklı kısırlıkta artış olduğu bir gerçek. Batıda yapılan araştırmalar, genel populasyonda, erkek sperm sayı ve kalitesinin giderek azaldığını gösteriyor. Bunda, yaşam tarzı ve katkılı, suni gıdalar yanında, gerek çevresel etkenler gerekse gıdalar yoluyla alınan kimyasal toksin ve benzeri zararlı maddelerin etkisi mutlaka var. Tarımda ve diğer üretim alanlarında hormonların kontrolsüz kullanımı da dolaylı olarak erkek kısırlığında artışa sebep olabilir. Genel olarak, kısırlık sebeplerinden bahsetmek gerekirse; bilinen ve bulunabilen sebepler arasında, hormon ve kromozom bozuklukları, çeşitli sistemik hastalıklar, geçirilmiş ameliyatlar, çevre kaynaklı fiziksel ve kimyasal bazı faktörler, doğrudan testisleri ilgilendiren ve doğumdan itibaren geçirilmiş olabilen bazı hastalık ve anormallikler, kullanılan ilaçlar, bağışıklık sistemi bozuklukları sayılabilir. Kısırlık tetkiki yapılan erkek hastalarımızın yüzde 40'ında varikosel saptanıyor. Varikosel yumurta çevresindeki toplardamarların genişleyip, burada kanın göllenmesi anlamına geliyor ve bunun tedavisi var. Ancak tedavi edilmezse daha çok solda, bazen de iki taraflı olarak bulunan varikosel, spermlerin sayı, hareket veya şekillerini bozarak çocuk oluşmasına engel olur.

Doğuştıan yada çocuk yaşta yaşanan herhangi bir sorun kısırlıkta etkili olabilir mi?

Mesela genetik sebepler doğuştan etkilidir. Çocukluk çağında özellikle kasık bölgesinden geçirilen fıtık gibi ameliyatlar kısırlığa sebep olabilir. Yumurtaların torbaya inmeyip kasıkta veya karında kalması, büyük ihtimalle kısırlık doğurur. Ergenlik çağından itibaren geçirilen kabakulak hastalığında iltihap yumurtalara sıçrarsa kısırlığa yol açabilir.

Nasıl bir tedavi uygulanıyor? Tedavi süresi ortalama ne kadar sürüyor? Tedavisi mümkün olmayan kısırlık sorunu da var mı?

Mesela en sık rastlanan sebep olan varikosel için bu soruya cevap vermek gerekirse: Spermiogramda bozukluğa yol açmış olan varikoselde tedavi daima ameliyattır. Doğru teşhis sonucu yapılan başarılı bir ameliyat sonrasında, yaklaşık yüzde 40-50 vakada hamilelik oluşmakta, toplam yüzde 70 olguda ise sperm sayı ve fonksiyonları iyi yönde gelişmektedir. İlaç tedavisinin yerine bakarsak; bugün, sebebe yönelik ve çok az sayıda hastaya uygun birkaç kalem ilaç dışında, erkek kısırlığında hap ve iğne tedavisinin ciddi bir yeri olmadığı bilinmektedir. Bu birkaç kalemin içinde, eksik hormonları yerine koyma (eğer gerçekten eksikse), artmış bağışıklık cevabını baskılama ve enfeksiyonların tedavisi için kullanılan ilaçlar sayılabilir. Cerrahi tedavi seçenekleri içinde, tıkanmış sperm kanallarının mikrocerrahi yöntemlerle açılması ve tıkalı sperm kanal çıkışlarının endoskopik yolla kesilmesi, iyi ellerde yüz güldürücü sonuçlar veren operasyonlardır.

Bütün bu seçenekler sonuç vermez ise, halk arasında aşılama, suni döllenme, tüp bebek, enjeksiyon tedavisi gibi değişik isimlerle ifade edilen, döllenmeyi kolaylaştırıcı veya bizzat gerçekleştirici suni yöntemlere, yani "yardımlı üreme teknikleri"ne başvurulur.

Mikroenjeksiyon da dahil olmak üzere, hiçbir yöntemle tedavisi bugün için mümkün olmayan kısırlık vakaları da mevcuttur. Bu kişilere, evlatlık edinme tavsiyesinde bulunulur.

Şişmanlık, iş ortamı, tüketilen alkol ve sigara kısırlıkta etkili mi?

Şişmanlık ve alkol kullanımı kısırlık oluşmasına pek sebep olmaz. Ancak, sigara, spermlerin sayı ve hareketini ciddi şekilde bozar ve kısırlığa yol açabilir. Radyasyon yayılan ortamlarda çalışma, aşırı sıcak, sürekli hamam ve sauna gibi sıcak ortamlarda bulunma, kimyasal ve çevresel toksinlerle temas eden meslekler de, kısırlık için risk faktörleridir.