|
Grekçe “enourein=idrar yapma” kelimesinden gelen
“enurezis=gece yatak ıslatma” durumu, M.Ö. 1550’de Ebers
papiruslarında bile zikredilen en eski hastalıklardan biridir. Gece
yatağını ıslatan bir çocuğun tanı ve tedavisinin Amerika Birleşik
Devletlerinde bugün yaklaşık 5000 dolara mal olduğu hesaba katılacak
olursa basit gibi görünen bu meselenin ciddiyeti daha iyi anlaşılır.
Yatak ıslatan çocuklara (enuretikler) hiçbir tedavi uygulanmasa
bile, bu çocuklardan yaklaşık %15’i yıl içinde kendiliğinden
iyileşmekte ve kuru kalmaktadır. Bunun yanında 18–64 yaş arası
sağlıklı erişkinlerin % 0,5’inin düzenli olarak yataklarını
ıslattıkları da ayrı bir gerçektir. Dolayısıyla enurezis, toplumsal
bir problemdir. Modern ürolojinin tanıma göre “enurezis nokturna”,
beş yaşın üzerindeki çocukların uykuda yatağını ıslatması durumuna
verilen bir addır. Bunların % 75–80’i bebeklikten beri sürekli yatak
ıslatan (primer) grup iken yaklaşık % 20–25’i ise arada en az 6
aylık kuru bir dönem geçirdikten sonra tekrar yatak ıslatan
(sekonder) çocuklardır. Islatmanın sebeplerinin ne olduğu hakkında
görüşler yaygındır. Bunları kısaca şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Genetik: Anne, baba, her ikisi veya kardeşlerde enurezis
olması,
2. Merkezi sinir sisteminde olgunlaşmanın gecikmesi sonucu,
uykuda idrar kesesi kasılmalarının baskılanamaması,
3. Uyanma bozukluğu: Uykuda dolu mesanenin algılanıp
uyanılmasında güçlük çekilmesi,
4. Normal bireylerde gece boyunca böbreklerden idrar yapımını
azaltan bir hormonun (ADH), enuretiklerde yetersiz salgılanıp, uyku
sırasındaki idrar miktarının artması,
5. Sınırlı bir kısım olguda ise psikolojik faktörlerdir.
Yatak ıslatmanın nadir görülen sebepleri arasında ise; kronik
bademcik iltihabı veya geniz etine bağlı üst solunum yolu
tıkanıklığı, alerji, parazitler, kronik kabızlık ve idrar yolu
iltihapları sayılabilir.
Bir çocuğa ya da yetişkine yatak ıslatma tanısını koyup, daha
ciddi işeme bozukluklarından ayırt etmek için, konunun uzmanı bir
üroloğun hastanın ayrıntılı bir hastalık öyküsünü alıp sorgulaması,
işeme–dışkılama çizelgesini tutması, genişletilmiş fiziksel muayene
ve tam idrar tahlili yapılması gerekmektedir. Bütün bu işlemlerden
sonra hastalığın “saf primer gece yatak ıslatma” problemi olduğuna
karar verilirse, tedaviye geçilir. Eğer, üroloji uzmanınca,
hadisenin daha kompleks ve etraflı bir problem olduğuna karar
verilirse, ileri tanı yöntemlerine başvurularak daha ayrıntılı
tetkikler uygulanır. * Doç.Dr., Üroloji Uzmanı | 
